Ukoliko se 30. marta na sastanku kod premijera Milojka Spajića socijalni partneri ne dogovore o povećanju cijene rada i zaključivanju novog opšteg kolektivnog ugovora, predstavnici Unije slobodnih sindikata (USSCG) najavili su na jučerašnjoj konferenciji za novinare da će 7. aprila organizovati protest. U toj sindikalnoj asocijaciji povećanje obračunske vrijednosti koeficijenta sa 90 na 100 eura smatraju nužnim kako bi se sačuvali pozitivni efekti programa Evropa sad 1 i Evropa sad 2.

U USSCG očekuju da na sastanku sa predstavnicima Vlade 30. marta dobiju konkretne prijedloge koji će garantovati da će doći i do povećanja obračunske vrijednosti koeficijenta i zaključivanja novog opšteg kolektivnog ugovora.

- Želim iskreno da vjerujem da ćemo ovog puta dobiti konkretan prijedlog od predsjednika Vlade, odnosno od Vlade, ovdje posebno mislimo i na Ministarstvo finansija, koje je učestvovalo u dosadašnjim pregovorima iz razloga što četiri prethodna sastanka nijesmo dobili niti jedan konkretan prijedlog – kazala je zamjenica generalnog sekretara USSCG Ivana Mihailović.

Predsjednik Sindikata prosvjete Radomir Božović naveo je da su pregovori oko novog opšteg kolektivnog ugovora i rasta koeficijenta ,,veoma čudni“.

- Sastanak sa premijerom je trebalo da bude prije 15-tak dana, a mi smo danas pred ovu konferenciju za štampu dobili mejl da premijer želi da nas primi 30. marta, praktično dan pred isticanje Opšteg kolektivnog ugovora. Mi nemamo nikakve skrivene, zle namjere da ojadimo državu Crnu Goru tako što će budžet da propadne zbog ovih uvećanja koje mi tražimo. Mi smatramo da smo izuzetno realni, da je jednostavno takva situacija, da je sazrelo vrijeme da se uvećaju zarade u javnom sektoru – saopštio je Božović.

Razgovori socijalnih partnera sa premijerom o novom opštem kolektivnom ugovoru (OKU) traju mjesecima, a ishod pregovora je od ključnog je značaja za unapređenje radno-pravnog položaja zaposlenih u Crnoj Gori.

Uticaj na budžet

Očekuje se procjena koliko bi povećanje obračunske vrijednosti koeficijenta uticalo na državni budžet. Ranija nezvanična procjena bila je da bi ukupno povećanja zarada bila oko 70 do 80 miliona eura za godinu, ali nije konačna analiza zbog toga što bi i država imala uvećan prihod od poreza i doprinosa na zarade za procenat njihovog uvećanja. Takođe dio javnog sektora i državnih preduzeća već kroz kolektivne ugovore ima obračunsku vrijednost koeficijenta od 100 i više eura.

Osim zahtjeva sindikata da se poveća obračunska vrijednost koeficijenta sa 90 na 100 eura, razmatra se cijeli paket zahtjeva koji su kandidovali poslodavci i Vlada, a odnosi se na drugačije normiranje bolovanja, smanjivanja troška bolovanja za poslodavca sa 60 na 30 dana, razmatranje normi o nagrađivanju radnika i sedmočasovnom radnom vremenu.

Obračunska vrijednost koeficijenta je osnovni element obračuna zarada, a njeno povećanje sa 90 na 100 eura značilo bi i povećanje zarade za te radnike za oko deset odsto. To ne bi važilo za djelatnosti gdje je granskim ugovorima ona već definisana na iznose od 100 ili više eura.

OKU koji definiše značajan obim radnih prava kao što su prava na naknade za prekovremeni i praznični rad, otpremnine, godišnje odmore, plaćena odsustva, pomoći, rad sindikata... istekao je 30. decembra prošle godine, a poslanici su izmjenom Zakona o radu 31. decembra važenje postojećeg produžili do 31. marta ove godine.

Skupština je produžila važenje starom OKU kako oko 100.000 zaposlenih, čija osnovna radnička prava nijesu zaštićena granskim kolektivnim ugovorima ili ugovorima kod poslodavca, ne bi ostali bez njih.

Vrijednost koeficijenta

Obračunska vrijednost koeficijenta utvrđena je na 90 eura prije 13 godina i od tada nije mijenjana. Obaveza iz Opšteg kolektivnog ugovora koji je posljednji put potpisan na kraju 2022. godine je da se na kraju svake godine do 31. decembra preispita njen iznos usklađivanjem sa inflacijom, kretanjem minimalne potrošačke korpe, troškova života, ekonomskih faktora..., međutim, to od tada nije urađeno.

U istom članu OKU piše i da u ,,slučaju da ugovorne strane ne preispitaju i usaglase obračunsku vrijednost koeficijenta u skladu sa stavom 2 ovog člana (do 31. decembra), primjenjivaće se obračunska vrijednost koeficijenta iz stava 1 ovog člana (od 90 eura i u narednoj godini)“.

- Povećanje obračunske vrijednosti koeficijenta (OVK) sa 90 na 100 eura smatramo nužnim kako bi se sačuvali pozitivni efekti Evrope sad 1 i Evrope sad 2, koji su narušeni inflatornim kretanjima u prethodnom periodu. Pritom, imali smo u vidu i stav Svjetske banke koja od nas zahtijeva smanjenje javne potrošnje i zadržavanje zarada 2026. godine na nivou 2025. Međutim, smatramo da bi se izdaci iz budžeta za zarade zaposlenih, koji bi uslijedili nakon povećanja OVK, mogli kompenzovati iz unutrašnjih rezervi, kako ne bi došlo do rasta budžeta - navedeno je, između ostalog, u pismu socijalnih partnera Ministarstvu finansija od 11. decembra prošle godine.