Društvo

<p>Crnogorska državljanka, članica posade kruzera MV Hondius na kojemu je izbila epidemija hantavirusa, nalazi se u karantinu u hotelu u Ajndhovenu u Holandiji. Prema informacijama IJZCG, kod nje infekcija nije potvrđena.</p>
<p>Iz IJZCG Pobjedi nijesu saop&scaron;tili podatke o identitetu, kretanju i tačnoj ruti putovanja ove osobe, pozivajući se na za&scaron;titu privatnosti. Nagla&scaron;eno je, međutim, da je IJZCG u komunikaciji s nadležnim institucijama i da postupa u skladu s procjenom rizika i međunarodnim preporukama.</p>
<p>Detaljnije informacije o statusu crnogorske državljanke iznijelo je Ministarstvo vanjskih poslova, koje je Televiziji Vijesti saop&scaron;tilo da se radi o članici posade broda, koja se trenutno nalazi u karantinu u hotelu u Ajndhovenu u Holandiji, gdje je kasno u nedjelju stigla organizovanim transportom iz &Scaron;panije. U Ajndhovenu joj je urađeno testiranje, a do zavr&scaron;etka propisanih mjera nije joj dozvoljeno napu&scaron;tanje smje&scaron;taja.</p>
<p>MVP je naveo da je u stalnoj komunikaciji s njom preko crnogorske ambasade i da joj je ponuđena sva neophodna konzularna pomoć. Tako je Ministarstvo vanjskih poslova istog dana javnosti otkrilo ono &scaron;to je IJZCG odbio da saop&scaron;ti pozivajući se na za&scaron;titu privatnosti - da je riječ o članici posade, te gdje se trenutno nalazi i pod kojim mjerama.</p>
<p><strong>Praćenje do 42 dana</strong></p>
<p>Prema obja&scaron;njenju Instituta, osobe koje su boravile u okruženju u kojem je potvrđena infekcija hantavirusom, a kod kojih infekcija nije utvrđena, procjenjuju se prema stepenu izloženosti. Na osnovu te procjene određuju se mjere zdravstvenog nadzora, koje mogu uključivati svakodnevno praćenje zdravstvenog stanja, mjerenje tjelesne temperature i praćenje pojave simptoma, uz obavezu hitnog javljanja epidemiolo&scaron;koj službi pri prvim tegobama.</p>
<p>U konkretnim međunarodnim preporukama koje se odnose na brod &bdquo;MV Hondius&ldquo;, osobe koje su boravile na brodu tretiraju se kao kontakti povi&scaron;enog rizika, uz preporuku praćenja do 42 dana od posljednje moguće izloženosti. Praćenje se može sprovoditi telefonski, elektronskim putem ili neposredno, u zavisnosti od procjene nadležnih javnozdravstvenih službi.</p>
<p>Za javnozdravstveno postupanje i epidemiolo&scaron;ku koordinaciju nadležan je IJZCG, u saradnji s zdravstvenim ustanovama i nadležnim službama. Izabrani ljekar može biti uključen u praćenje, naročito ukoliko se pojave simptomi ili postoji potreba za kliničkom procjenom.</p>
<p><strong>Rijetkost, ali i izuzetak</strong></p>
<p>Institut je pojasnio da se hantavirusi uobičajeno prenose kontaktom s izlučevinama zaraženih glodara, najče&scaron;će udisanjem kontaminirane pra&scaron;ine. Većina vrsta hantavirusa ne prenosi se s čovjeka na čovjeka. Izuzetak je Andes virus - upravo ona vrsta koja je povezana s epidemijom na &bdquo;Hondiusu&ldquo; - kod kojeg je rijedak prenos među ljudima moguć, uglavnom nakon bliskog i produženog kontakta s oboljelom osobom. Rizik za &scaron;iru javnost ocjenjuje se kao nizak.</p>
<p>Ukoliko osoba dobije povi&scaron;enu temperaturu, bolove u mi&scaron;ićima, glavobolju, mučninu, povraćanje, proliv, ka&scaron;alj, bol u grudima ili otežano disanje tokom perioda praćenja, IJZCG upozorava da ne smije samoinicijativno odlaziti u zdravstvenu ustanovu, već je neophodna prethodna najava nadležnoj epidemiolo&scaron;koj službi.</p>
<p><strong>Deset slučajeva, tri smrtna ishoda</strong></p>
<p>Ukupan broj potvrđenih i vjerovatnih slučajeva hantavirusa povezanih s brodom porastao je na deset, uključujući dvoje potvrđeno preminulih od virusa i jednu osobu čija smrt ostaje pod istragom.</p>
<p>Brod je 10. maja uplovio u luku Granadilla de Abona na Tenerifeu, a počelo je iskrcavanje putnika koji se repatriraju u matične zemlje. Početne genetske analize potvrdile su da se radi o poznatoj varijanti Andes virusa, bez relevantnih mutacija, saop&scaron;tila je &scaron;panska ministarka zdravlja.</p>
<p>Francuska ministarka zdravlja potvrdila je da je jedna od repatriranih francuskih putnica testirana pozitivno na hantavirus, a njeno stanje se pogor&scaron;alo. Četvoro ostalih francuskih putnika testirano je negativno, a vlasti su identifikovale 22 slučaja kontakata. Američki zdravstveni zvaničnici saop&scaron;tili su da je jedna od 18 repatriranih američkih osoba testirana blago pozitivno na virus i smje&scaron;tena je u bioizolacioni dio bolnice, dok je 15 drugih u karantinskom odjeljenju Medicinskog centra u Nebraski.</p>
<p>Svjetska zdravstvena organizacija procjenjuje da je rizik za globalnu populaciju od ovog događaja nizak i nastavlja da prati epidemiolo&scaron;ku situaciju. Organizacija je rasporedila eksperte na brod i obezbijedila 2.500 dijagnostičkih setova iz Argentine za laboratorije u pet zemalja.</p>
<p>- Ovo nije novi kovid - poručio je generalni direktor SZO Tedros Adhanom Gebrejisus, dodajući da je &bdquo;rizik za javnost nizak&ldquo; i da ljudi ne treba da strahuju niti da paniče.</p>

Crnogorska državljanka se osjeća dobro, infekcija nije potvrđena

HANTAVIRUS NA KRUZERU „MV HONDIUS“

<p>U Crnoj Gori danas će biti promjenljivo oblačno sa sunčanim intervalima i uslovima za mjestimičnu ki&scaron;u, kratkotrajne lokalne pljuskove, a ponegdje i grmljavinu.&nbsp;</p>
<p>Iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju je saop&scaron;teno da će vjetar biti slab do umjeren, u vi&scaron;im predjelima na sjeveru mjestimično pojačan, pretežno južni.&nbsp;</p>
<p>Jutarnja temperatura od osam do 17, najvi&scaron;a dnevna temperatura vazduha od 13 do 24 stepena.<br /><br /></p>

Promjenljivo oblačno, mjestimično kiša i kratkotrajni pljuskovi

DO 24 STEPENA

<p>Nalog na mreži X pod nazivom &ldquo;Istina134696&rdquo; preko koga su se pojavljivali navodni snimci odbjeglog Milo&scaron;a Medenice suspendovan je.</p>
<p>Kako je obrazloženo, profil vi&scaron;e dostupan jer kr&scaron;i standarde koje je propisao X.</p>
<p>Milo&scaron; Medenica je u bjekstvu od 28. januara, nakon &scaron;to je prvostepeno osuđen na desetogodi&scaron;nju kaznu zatvora.</p>

Suspendovan nalog preko koga su objavljivani navodni snimci Medenice

PROFIL VIŠE NIJE DOSTUPAN

<p>Izrada oko 3.000 nacionalnih protokola, smjernica i vodiča predstavlja najvažniji reformski proces u crnogorskom zdravstvenom sistemu u posljednjih nekoliko decenija, ocijenio je ministar zdravlja Vojislav &Scaron;imun, navodeći da je za dva mjeseca usvojeno 140 dokumenata, dok je dodatnih 160 spremno za usvajanje.</p>
<p>Rekao je da je krajnji cilj izrada oko 3.000 protokola, smjernica i vodiča koji bi trebalo da obezbijede isti kvalitet zdravstvene za&scaron;tite u svim ustanovama u Crnoj Gori.</p>
<p>&Scaron;imun je kazao da je cilj reforme da se standardizuje zdravstvena za&scaron;tita, smanji rizik od neželjenih ishoda i poveća bezbjednost pacijenata.</p>
<p>&bdquo;Pokrenuli smo, po meni, najvažniji reformski proces u zdravstvenom sistemu u zadnjih vi&scaron;e decenija i smatram da će on smanjiti rizik za gre&scaron;ku, povećati izglede za dobar i povoljan ishod liječenja i povećati bezbjednost pacijenata&ldquo;, rekao je &Scaron;imun u jutarnjem programu Televizije Crne Gore&nbsp;</p>
<p>Prema njegovim riječima, u Crnoj Gori su i ranije postojali pojedinačni vodiči i smjernice, ali oni nijesu bili standardizovani niti podignuti na nacionalni nivo.</p>
<p>Ministarstvo zdravlja formiralo je komisiju za unapređenje kvaliteta zdravstvene za&scaron;tite i bezbjednosti pacijenata, koju čine stručnjaci iz Crne Gore i regiona, uz podr&scaron;ku Ljekarska komora Crne Gore.</p>
<p>Osim toga, u javnim zdravstvenim ustanovama formirani su multidisciplinarni timovi koji pripremaju protokole, smjernice i vodiče, nakon čega ih dostavljaju komisiji Ministarstva zdravlja na superviziju i usvajanje.</p>
<p>&bdquo;Su&scaron;tina je da zdravstveni radnici imaju pred sobom set jasnih koraka i pravila kako pružiti zdravstvenu njegu u odgovarajućoj oblasti, kako bi se smanjio rizik od neželjenih ishoda i povećala bezbjednost pacijenata&ldquo;, kazao je &Scaron;imun.</p>
<p>On je naveo da će standardizovani protokoli omogućiti da pacijenti dobijaju jednak kvalitet zdravstvene za&scaron;tite bez obzira na to u kojoj se ustanovi ili op&scaron;tini liječe.</p>
<p>Ukoliko se protokoli ne budu po&scaron;tovali, kako je istakao, biće jasno utvrđena odgovornost pružaoca zdravstvene usluge.</p>
<p>&Scaron;imun je podsjetio da je u saradnji sa World Health Organization pro&scaron;le sedmice dodijeljeno oko 80 sertifikata zdravstvenim radnicima obučenim u oblasti kvaliteta zdravstvene za&scaron;tite i bezbjednosti pacijenata.</p>
<p>Prema njegovim riječima, za dva mjeseca usvojeno je 140 protokola iz prioritetnih oblasti, uključujući ginekologiju, aku&scaron;erstvo, hirurgiju, urgentnu medicinu, pedijatriju, psihijatriju i onkologiju.</p>
<p>&bdquo;Jo&scaron; 160 protokola je pripremljeno i očekujem da budu usvojeni u narednih nekoliko sedmica. Praktično, za dva mjeseca smo odradili oko 300 dokumenata&ldquo;, rekao je &Scaron;imun.</p>
<p>Među usvojenim dokumentima izdvojio je nacionalne protokole za ranu dijagnostiku i liječenje sepse kod odraslih i djece, neonatalnu njegu, reanimaciju novorođenčadi, kao i protokole za preeklampsiju, eklampsiju i vaginalni porođaj.</p>
<p>Kako je pojasnio, protokoli će u formi algoritama biti postavljeni u ambulantama, operacionim salama i porodili&scaron;tima, kako bi zdravstvenim radnicima olak&scaron;ali dono&scaron;enje brzih i kvalitetnih odluka.</p>
<p>Govoreći o kadrovima, &Scaron;imun je kazao da je broj ljekara u javnom zdravstvenom sistemu povećan sa 1.975 krajem 2023. godine na 2.150.</p>
<p>&bdquo;&Scaron;to se tiče ljekara, taj odliv se smanjio, između ostalog zbog boljih finansijskih uslova, boljih uslova rada i većih mogućnosti za edukaciju i specijalizacije&ldquo;, rekao je &Scaron;imun.</p>
<p>Dodao je da najveći izazov ostaje neravnomjerna raspodjela ljekara, posebno na sjeveru Crne Gore.</p>
<p>Govoreći o listama čekanja, ministar je naveo da u Dječjoj bolnici ranije nije postojao transparentan sistem zakazivanja pregleda.</p>
<p>&bdquo;Novo rukovodstvo dječje bolnice uvelo je sistem koji će učiniti termine vidljivim izabranim ljekarima na duži period, ne samo na mjesec dana&ldquo;, kazao je &Scaron;imun.</p>
<p>On je istakao da je riječ o modelu koji je već dao rezultate u Klinički centar Crne Gore, te da očekuje iste efekte i u Dječjoj bolnici.</p>

Šimun: Za dva mjeseca usvojeno 140 protokola, cilj je 3.000 standarda za isti kvalitet liječenja u cijeloj državi

SAOPŠTIO MINISTAR ZDRAVLJA

<p>Sektor za seizmologiju Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, registrovao je zemljotres u 11.59, čiji je epicentar bio osam kilometara sjeverno od Morinja.</p>
<p>Jačina zemljotresa u epicentru iznosila je 3,4 jedinice Rihterove skale.</p>
<p>Kako su naveli, zemljotres nije mogao izazvati materijalne &scaron;tete u epicentralnom području.</p>

Zemljotres kod Morinja

JAČINE 3, 4 JEDINICE RIHTEROVE SKALE

<p>Na Crnogorskom primorju registrovana je opasna riba srebrnopruga napuhača, a iz Instituta za biologiju mora kažu da već ima nekoliko prijavljenih ulova, odnosno da se u crnogorskim vodama nalazi riba napuhača, čija konzumacija može biti rizična.</p>
<p>&ndash; Ribe napuhače (Tetraodontidae) spadaju u opasne vrste po ljudsko zdravlje jer u unutra&scaron;njim organima sadrže otrov tetrodotoksin (TTX), termostabilan toksin koji se ne razgrađuje kuvanjem. U Jadranu su zabilježene četverozupka (Sphoeroides pachygaster), srebrnoobrazna napuhača (Lagocephalus sceleratus) i okeanska napuhača (Lagocephalus lagocephalus). Poslednji prijavljeni ulov srebrnoprugaste napuhače bio je početkom marta ispred Petrovca &ndash; saop&scaron;tili su Danu iz Instituta za biologiju mora.</p>
<p>Upitani da li postoji opasnost da bi se brojnost ove ribe mogla povećavati i kako se od nje za&scaron;titi, potvrđuju da ta opasnost postoji jer je registrovano prisustvo mužjaka i ženki, kao i mlađih primjeraka, &scaron;to ukazuje na vjerovatno mrije&scaron;ćenje ove ribe u na&scaron;im vodama, &scaron;to zasigurno vodi ka uspostavljanju stalne populacije.</p>
<p>&ndash; Način za&scaron;tite je oprez prilikom ulova, kao i dono&scaron;enje akcionih planova za suzbijanje i uspostavljanje kontrole nad ovim alohtonim, stranim vrstama &ndash; obja&scaron;njavaju iz Instituta.</p>
<p>Kada su u pitanju preporuke ribolovcima, ali i građanima, pozivaju na oprez.</p>
<p>&ndash; Ne treba dodirivati ribu golim rukama, nikako ne poku&scaron;avati njenu konzumaciju, obavezno kontaktirati Institut za biologiju mora zbog evidencije i baze podataka o ulovima stranih vrsta. Za građane i kupače nema bojazni, vrsta nije agresivna i uglavnom živi na većim dubinama, tako da kontakt s njom imaju ribari prilikom ribolova &ndash; kazali su Instituta za biologiju mora.</p>
<p>Pojava srebrnopruge napuhače u crnogorskim vodama rezultata je klimatskih promjena, smatra profesor na Prirodno-matematičkom fakultetu Vladimir Pe&scaron;ić.</p>
<p>&ndash; Mi smo skloni da i ove vrste zovemo invazivnim, a to su vrste za koje se dokaže da imaju negativan uticaj na prirodu, ekonomiju i ekosistem. Međutim, u mnogim slučajevima ne postoje studije koje su pokazale da ba&scaron; ta vrsta ima negativan uticaj. Tako da se ova vrsta ne bi mogla definisati kao invazivna. Klimatske promjene utiču na &scaron;irenje nekih vrsta. Mi ćemo u budućnosti imati sve vi&scaron;e i vi&scaron;e ovakvih vrsta. Zasad ovu vrstu možemo posmatrati kao egzotičnu. Egzotična vrsta je ona koja nije ranije registrovana, a invazivna je ona za koju smo sigurni da ima negativan uticaj &ndash; pojasnio je Pe&scaron;ić.</p>
<p><strong>Otrov vi&scaron;estruko jači od cijanida?</strong></p>
<p>Mediji u regionu prenijeli su ranije da je u martu ove godine na dvije lokacije u Jadranu ulovljena izuzetno opasna riba, koja u mi&scaron;ićima, polnim žlijezdama, jetri, pa i koži, sadrži otrov tetrodotoksin. Upozorili su da u slučaju konzumacije može doći do te&scaron;kih zdravstvenih tegoba, a ponekad i do smrti. Smatra se da je njen otrov i nekoliko stotina puta jači od cijanida. Riječ je o vrsti srebrnopruga napuhača,koja je prvo ulovljena u južnom Jadranu, a nekoliko dana kasnije i u splitskom akvatorijumu.</p>
<p>Nadležni su savjetovali ribolovcima da u slučaju da je ulove pažljivo rukuju s njom i, po mogućnosti, izbjegavaju direktan kontakt, prenio je ranije Jutarnji list.</p>
<p>Osim otrova, napuhača ima i snažne čeljusti sa o&scaron;trim zubima, pa i ugriz može uzrokovati ozbiljne povrede. Iako relativno rijetko posjećuje Jadransko more, njena brojnost će vremenom najvjerovatnije biti povećana. Tako bi postala jo&scaron; jedna u nizu invazivnih vrsta koje se ubrzano &scaron;ire.</p>

Otrovna riba i u crnogorskim vodama, prijavljeno nekoliko ulova

SREBRNOPRUGA NAPUHAČA

<p>U Crnoj Gori danas će biti promjenljivo oblačno sa sunčanim intervalima, povremeno se očekuje slaba ki&scaron;a, a lokalno je moguć i pljusak sa grmljavinom.</p>
<p>Če&scaron;će padavine u drugom dijelu dana.</p>
<p>Kako je saop&scaron;teno iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, vjetar će biti južni, mjestimično umjeren do pojačan.</p>
<p>Jutarnja temperatura &scaron;est do 17, a najvi&scaron;a dnevna 14 do 24 stepena.</p>

Promjenljivo, povremeno slaba kiša

VREMENSKA PROGOZA

<p>Crna Gora je vodeća zemlja u Evropi po potro&scaron;nji antibiotika, a stručnjaci upozoravaju da prekomjerna i nepravilna upotreba te vrste lijekova ozbiljno doprinosi razvoju antimikrobne rezistencije, zbog koje infekcije postaju teže za liječenje.</p>
<p>Prema podacima koje su agenciji MINA dostavili Institut za javno zdravlje (IJZ) i Institut za ljekove i medicinska sredstva (CINMED), prosječna potro&scaron;nja antibiotika u Crnoj Gori je za oko 50 odsto vi&scaron;a u odnosu na prosjek zemalja Evropske unije (EU), a država se svrstava i među države sa najvi&scaron;im nivoom antimikrobne rezistencije, posebno kada se poredi sa EU.</p>
<p>Posljednji podaci CINMED-a iz 2024. godine pokazuju da je ukupna potro&scaron;nja antibiotika u javnim i privatnim ustanovama iznosila 30,83 definisanih dnevnih doza na hiljadu stanovnika dnevno, &scaron;to je vi&scaron;e i od Grčke, koja je među državama EU sa najvećom potro&scaron;njom antibiotika. &nbsp;</p>
<p>&ldquo;Uporedni podaci takođe govore da je Crna Gora u samom vrhu po potro&scaron;nji antibiotika u Evropi&rdquo;, kazali su iz CINMED-a.</p>
<p>Iz te ustanove su upozorili da prekomjerna i neadekvatna upotreba antibiotika direktno doprinosi razvoju antimikrobne rezistencije, koja je jedan od najvećih globalnih javnozdravstvenih izazova dana&scaron;njice i apelovali na racionalnu i odgovornu primjenu antibiotika.</p>
<p>U IJZ-u ističu da je zbog takve potro&scaron;nje antibiotika u Crnoj Gori neophodno sprovesti sveobuhvatne i koordinisane aktivnosti kroz multidisciplinarni pristup.</p>
<p>Oni su naglasili da je potro&scaron;nja antibiotika u korelaciji sa razvojem antimikrobne rezistencije i da je, s obzirom na velike potro&scaron;nju antibiotika, očekivano prisustvo problema u vidu pojave i &scaron;irenja bakterija otpornih na njihovo dejstvo.</p>
<p>&ldquo;U Crnoj Gori bilježi se visoka stopa rezistencije značajnih patogena na ključne antibiotike. Slična situacija prisutna je i u regionu, dok se u poređenju sa zemljama EU svrstamo među države sa najvi&scaron;im nivoom antimikrobne rezistencije&rdquo;, kazali su iz IJZ.</p>
<p>Prema njihovim riječima, brojni su razlozi za visoku potro&scaron;nju antibiotika u humanoj medicini, a odgovornost za to snose i zdravstveni radnici i sami građani.</p>
<p>Iz IJZ su kazali da je interdisciplinarna komisija Ministarstva zdravlja za borbu protiv antimikrobne rezistencije (NIKRA) izradila Program za kontrolu rezistencije bakterija na antibiotike sa Akcionim planom za period 2026&ndash;2028. godine.</p>
<p>Dokument je, kako su pojasnili, trenutno nalazi u fazi razmatranja, a predviđa sprovođenje kampanja na nacionalnom nivou, usmjerenih na unapređenje racionalne upotrebe antibiotika i suzbijanje antimikrobne rezistencije.</p>
<p>Iz IJZ su kazali da su i oni imali značajnu i proaktivnu ulogu kroz javne nastupe, aktivnosti na dru&scaron;tvenim mrežama, kontinuiranu medicinsku edukaciju, kao i kroz saradnju sa Robert Koh institutom na jačanju nacionalnog nadzora nad potro&scaron;njom antibiotika, antimikrobnom rezistencijom i bolničkim infekcijama, uz istovremeni razvoj održivih informacionih rje&scaron;enja.</p>
<p>&ldquo;Antibiotici su lijekovi koji spasavaju živote &ndash; ali samo ako se koriste odgovorno&rdquo;, poručili su iz IJZ i ponovili da njihova nepravilna i prekomjerna upotreba dovodi do otpornosti bakterija na lijekove koji su nekada bili djelotvorni.</p>
<p><strong>IJZ: Blag trend opadanja broja propisanih recepata u javnim ustanovama</strong></p>
<p>IJZ podatke o potro&scaron;nji antibiotika dobija iz javnih zdravstvenih ustanova na primarnom nivou zdravstvene za&scaron;tite, a ti podaci u periodu od 2021. do 2025. godine pokazuju opadajući trend broja propisanih recepata za antibiotike u javnim zdravstvenim ustanovama u Crnoj Gori.</p>
<p>Prema podacima IJZ, u javnim zdravstvenim ustanovama pro&scaron;le godine je prepisano 750 recepata na hiljadu stanovnika, dok su 2024. godine propisana 803. recepta, 2023. godine 800, 2022. godine 838, dok je 2021. prepisano 820 recepata na hiljadu stanovnika.</p>
<p><strong>Canović: Visoke stope rezistencije čak i na antibiotike koji se smatraju rezervnim</strong></p>
<p>Doktorica farmacije Sanda Canović kazala je agenciji MINA da činjenica da je Crna Gora po potro&scaron;nji antibiotika vodeća zemlja u Evropi ukazuje na sistemski problem, koji je kulturolo&scaron;ke prirode, ali i pokazatelj nedovoljne osvije&scaron;ćenosti pacijenata o značaju čuvanja antibiotika za stvarne potrebe, kad su i neophodni.</p>
<p>&ldquo;Antibiotici su se na Balkanu godinama koristili kao lijek za sve. Nažalost, čak i pored raznih edukacija kojim struka upućuje na značaj pravilne upotrebe antibiotika, često se de&scaron;ava da i dalje postoji prekomjerna upotreba- odnosno primjena antibiotika onda kad nisu potrebni&rdquo;, rekla je Canović.</p>
<p>Ona je naglasila da veća potro&scaron;nja ne znači i bolje liječenje. &ldquo;Naprotiv, znači veći rizik po zdravlje populacije usled razvoja bakterijske rezistencije&rdquo;.</p>
<p>Prema riječima Canović, svaka nepravilna upotreba antibiotika, bilo da se uzimaju bez potrebe, u pogre&scaron;noj dozi ili se terapija prekine prerano, doprinosi razvoju bakterijske rezistencije.</p>
<p>&ldquo;To znači da bakterije vremenom &ldquo;nauče&rdquo; kako da prežive djelovanje lijeka, čineći dostupne antibiotike sve manje efikasnim&rdquo;, navela je Canović.</p>
<p>Prema njenim riječima, u Crnoj Gori je taj problem već veoma izražen.</p>
<p>&ldquo;Kod određenih bakterija bilježe se visoke stope rezistencije čak i na antibiotike koji se smatraju rezervnim, odnosno onima koji bi trebalo da se koriste samo u najtežim slučajevima&rdquo;, kazala je Canović.</p>
<p>Kako je dodala, to vodi u situaciju da se infekcije teže liječe, liječenje traje duže, a rizik od komplikacija i smrtnog ishoda raste.</p>
<p>&ldquo;Rezistencija na antibiotike danas se s pravom smatra jednom od najvećih prijetnji savremenoj medicini&rdquo;, istakla je Canović.</p>
<p>Ona je kazala da su najče&scaron;će gre&scaron;ke koje pacijenti prave upotreba antibiotika za virusne infekcije, upotreba antibiotika koji su im ostali od ranije bez konsultacije sa ljekarom, raniji prekid terapije, nepravilno doziranje ili preskakanje doza.</p>
<p>&ldquo;Sve ovo može dovesti do nepotpunog izlečenja, vraćanja infekcije i razvoja rezistencije&rdquo;, kazala je Canović, dodajući da upotreba antibiotika bez nadzora zdravstvenih radnika može naru&scaron;iti crijevnu floru i dovesti do dodatnih komplikacija i razvoja gljivičnih infekcija.</p>
<p>Canović smatra da zakonski okvir u Crnoj Gori jeste jasno definisao izdavanje antibiotika isključivo na preporuku ljekara i recept, ali da postoji prostor za unapređenje.</p>
<p>&ldquo;Kroz dodatno uredjenje zakonskih okvira, dodatnu edukaciju zdravstvenih radnika, kao i intenzivnije informisanje gradjana o značaju pravilne upotrebe antibiotika, kao i o rizicima usled nepravilne upotrebe istih&rdquo;, navela je Canović.</p>

Canović: Visoke stope rezistencije čak i na antibiotike koji se smatraju rezervnim

CRNA GORA U VRHU EVROPE PO POTROŠNJI ANTIBIOTIKA

<p>&nbsp;U Crnoj Gori danas će biti promjenljivo oblačno sa sunčanim periodima,</p>
<p>Poslijepodne samo ponegdje u planinama kratkotrajno ki&scaron;a, a tokom noći moguća u većem dijelu zemlje.</p>
<p>Kako je saop&scaron;teno iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, vjetar će biti južnih smjerova, slab do umjeren, tokom noći ponegdje pojačan.</p>
<p>Jutarnja temperatura&nbsp; četiri do 14, najvi&scaron;a dnevna 16 do 25 stepeni.</p>

Danas oblačno, do 25 stepeni

<section id="article-body" class="relative mt-10 ui-article">
<div class="ng-star-inserted">
<p>U Crnoj Gori je tokom posljednje decenije registrovano 44 slučaja hantavirusne infekcije bez smrtnog ishoda, a tokom pro&scaron;le godine zabilježen je jedan slučaj, potvrđeno je Portalu RTCG iz Instituta za javno zdravlje. Hantavirus povezan sa izbijanjem zaraze na kruzeru MV Hondius nije isti tip virusa koji cirkuli&scaron;e u Evropi i regionu.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Dok američki sojevi, poput Andes virusa, mogu izazvati te&scaron;ki respiratorni oblik bolesti sa visokom smrtno&scaron;ću, evropski hantavirusi uglavnom uzrokuju hemoragičnu groznicu s bubrežnim sindromom (HGBS), koja pretežno zahvata bubrege i krvne sudove. U Crnoj Gori se hantavirusna infekcija prati upravo kao hemoragična groznica s bubrežnim sindromom (HGBS).</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Izbijanje infekcije hantavirusom na kruzeru MV Hondius, na kojem su preminule tri osobe, a vi&scaron;e njih oboljelo, izazvalo je medijsku pažnju i zabrinutost javnosti.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Na brodu se nalazi i crnogorska državljanka koja je, kako je potvrđeno iz Instituta za javno zdravlje, dobrog zdravstvenog stanja. Iz Instituta najavljuju da će pratiti situaciju i postupati u skladu sa međunarodnim zdravstvenim procedurama i preporukama relevantnih institucija.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Apeluju i na javnost i medije da se informi&scaron;u putem zvaničnih izvora, kako bi se spriječilo &scaron;irenje neprovjerenih informacija, budući da je istraga o okolnostima događaja i dalje u toku.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Evropski sojevi virusa, prisutni kod nas i u regionu, razlikuju se od opasnijeg Andes hantavirusa povezanog sa izbijanjem zaraze na kruzeru MV Hondius.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Hantavirusi su grupa virusa koje prenose glodari i koji mogu izazvati te&scaron;ku bolest kod ljudi.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>U Americi mogu uzrokovati hantavirusni kardiopulmonalni sindrom (HCPS) &mdash; te&scaron;ku respiratornu bolest sa stopom smrtnosti do 50%. U Evropi i Aziji uzrokuju hemoragičnu groznicu s bubrežnim sindromom (HFRS), koja primarno pogađa bubrege i krvne sudove.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Iz Instituta za javno zdravlje poja&scaron;njavaju da se u Crnoj Gori hantavirusna infekcija prati kao hemoragična groznica s bubrežnim sindromom (HGBS), koja se redovno registruje tokom prethodne dekade i često je povezana s epizootijama među mi&scaron;olikim glodarima.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>&ldquo;U periodu od 2016. do 2025. godine, zabilježeno je ukupno 44 slučaja HGBS-a, bez smrtnih ishoda. Najveći broj slučajeva zabilježen je 2019. i 2021. godine (po 10 slučajeva, incidencija 1,6/100.000), dok je 2025. godina sa jednim registrovanim slučajem (incidencija 0,2/100.000) ispod desetogodi&scaron;njeg prosjeka. Ni u jednoj godini posmatranog perioda nije zabilježen smrtni ishod&rdquo;, saop&scaron;teno je iz Instituta.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p><strong><em>Koji tipovi hantavirusa su prisutni u Evropi i Crnoj Gori i po čemu se razlikuju od američkih?</em></strong></p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>U Americi, posebno u Južnoj i Sjevernoj Americi, dominira hantavirusni kardiopulmonalni sindrom (HCPS), kojeg uzrokuju virusi poput Sin Nombre i Andes, a koji pretežno zahvata pluća i može imati stopu smrtnosti i do 50%. Ovaj oblik bolesti nije evidentiran u Evropi, a ni rezervoari &ndash; glodari koji ga prenose &ndash; nisu prisutni na evropskom kontinentu. (ECDC, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>U Evropi i Aziji prisutna je isključivo hemoragična groznica s bubrežnim sindromom (HGBS/HFRS), koja pretežno zahvata bubrege i krvne sudove, uz znatno nižu stopu smrtnosti &mdash; obično ispod 1 do 12%, zavisno od soja.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Godi&scaron;nje se u EU/EEA registruje između 1.500 i 5.000 potvrđenih slučajeva, uz značajne varijacije među godinama koje su povezane s ekolo&scaron;kim promjenama u populacijama glodara rezervoarskih vrsta. (ECDC, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p><strong>Glavni evropski sojevi:</strong></p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Puumala virus (PUUV) &mdash; najče&scaron;ći evropski soj, &scaron;iroko rasprostranjen u sjevernoj i zapadnoj Evropi. Prenosi ga &scaron;umska voluharica (Myodes glareolus). Uzrokuje blagi oblik HGBS-a poznat kao nefropatia epidemica. Stopa smrtnosti je niska, obično ispod 1%. (ECDC, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Dobrava-Beograd virus (DOBV) &mdash; rasprostranjen pretežno u jugoistočnoj Evropi, uključujući Balkansko poluostrvo. Prenosi ga žutogrli mi&scaron; (Apodemus flavicollis). Uzrokuje teže oblike HGBS-a sa stopom smrtnosti do 12%, te je epidemiolo&scaron;ki najznačajniji soj za na&scaron; region. (ECDC, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Saaremaa virus (SAAV) &mdash; prisutan u istočnoj i sjevernoj Evropi; prenosi ga prugasti poljski mi&scaron; (Apodemus agrarius). Povezan je pretežno s poljoprivrednim stani&scaron;tima, a klinički značaj mu je manji. (ECDC, 2014)&ldquo;U Crnoj Gori i &scaron;irem regionu Balkana dominantno prisustvo ima upravo Dobrava-Beograd virus, koji uzrokuje teže kliničke slike u poređenju sa blažim sojevima koji se nalaze u sjevernoj Evropi.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Ovo je važan kontekstualni podatak koji razlikuje na&scaron;u epidemiolo&scaron;ku situaciju od, na primjer, skandinavskih zemalja, gdje dominira Puumala virus sa nižom stopom smrtnosti. U oba slučaja, prenos s čovjeka na čovjeka nije dokumentovan u Evropi &mdash; &scaron;to je jo&scaron; jedna ključna razlika u odnosu na Andes virus u Južnoj Americi&rdquo;, kazali su iz instituta.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p><strong><em>Kako se prenosi hantavirus?</em></strong></p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Prenos hantavirusa na ljude nastaje kontaktom s kontaminiranim urinom, izmetom ili pljuvačkom zaraženih glodara. Do zaraze može doći i, mada rjeđe, ujedom zaražene životinje.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Aktivnosti koje podrazumijevaju kontakt s glodarima &mdash; kao &scaron;to su či&scaron;ćenje zatvorenih ili slabo provjetravanih prostora, poljoprivredni rad, &scaron;umarski rad i spavanje u objektima sa prisustvom glodara &mdash; povećavaju rizik od izloženosti.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Prenos s čovjeka na čovjeka do sada je dokumentovan jedino kod soja Andes virusa u Americi i ostaje rijedak. Kada se i desi, vezan je za blizak i produžen kontakt, naročito među ukućanima ili intimnim partnerima, i čini se najvjerovatnijim u ranoj fazi bolesti.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p><strong><em>Koji su simptomi?</em></strong></p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Simptomi kod ljudi obično se javljaju između jedne i osam sedmica nakon izloženosti, zavisno od vrste virusa. Tipično uključuju groznicu, glavobolju, bolove u mi&scaron;ićima te gastrointestinalne tegobe kao &scaron;to su bol u stomaku, mučnina ili povraćanje.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Na brodu MV Hondius WHO je registrovao febrilna stanja, gastrointestinalne simptome, te brzu progresiju ka upali pluća, akutnom respiratornom distres sindromu i &scaron;oku.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>&ldquo;Hantavirusne infekcije praćene su stopom smrtnosti od ispod 1 do 15% u Aziji i Evropi, te do 50% u Americi. Ne postoji specifičan lijek ni vakcina protiv hantavirusa. Rana potporna medicinska njega i hitno upućivanje u ustanovu sa jedinicom intenzivne njege mogu pobolj&scaron;ati izglede za preživljavanje&rdquo;, kazali sui z Instituta.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>WHO trenutno ocjenjuje da je rizik po globalnu populaciju od događaja na kruzeru MV Hondius nizak, i nastavlja da prati epidemiolo&scaron;ku situaciju. (WHO DON599, 4. maj 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p><strong><em>Kako se za&scaron;tititi &mdash; preventivne mjere</em></strong></p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Ne postoji lijek niti vakcina protiv hantavirusa, pa je sprječavanje kontakta s glodarima i njihovim izlučevinama osnovna i najdjelotvornija mjera za&scaron;tite, kažu u Institutu.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Prema preporukama CDC-a, ECDC-a i WHO-a, ključne preventivne mjere su sljedeće:</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>1. Kontrola glodara u domaćinstvu i oko njega</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Zatvoriti sve rupe, pukotine i otvore na zidovima, temeljima i krovovima kroz koje glodari mogu ući u objekat.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Hranu čuvati u hermetički zatvorenim posudama; ne ostavljati ostatke hrane ni kuhinjski otpad dostupnim glodarima.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Postavljati klopke (zamke) uz unutra&scaron;nje zidove i redovno ih kontrolisati.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Ukloniti nagomilana drva, kompost i ostale materijale koji služe kao potencijalna gnijezda i odmaknuti ih od temelja objekta.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>●Otvaranje i či&scaron;ćenje vikendica, planinarskih domova i neiskori&scaron;ćenih objekata. Objekti koji su duže vrijeme bili neiskori&scaron;ćeni (vikendice, planinske kuće, skladi&scaron;ta, staje) predstavljaju poseban rizik, jer se u njima često nastane glodari. Preporuke CDC-a i WHO-a su:</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Prije ulaska otvoriti sve prozore i vrata i prozračiti objekat najmanje 30 minuta, a za to vrijeme ostati napolju.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Tokom či&scaron;ćenja obavezno nositi rukavice (lateks, nitrile ili gumirane), masku (FFP2/N95 je preporučena) i za&scaron;titnu odjeću s dugim rukavima.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● NIKADA ne usisavati, mesti niti brisati suve ostatke i gnijezda kao i potencijalne ostatke mokraće glodara jer takav način či&scaron;ćenja raspr&scaron;uje virusne čestice u vazduh. Umjesto toga: poprskati sve kontaminirane povr&scaron;ine rastvorom bjelila ili natrijum-hipohlorita (1 ča&scaron;a na 10 ča&scaron;a vode) ili dezinfekcionim sredstvom, ostaviti da djeluje 5&ndash;10 minuta, a zatim obrisati mokrim krpama.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Mrtve glodare, gnijezda i kontaminirane predmete staviti u dvije plastične vreće, zavezati i odložiti kao komunalni otpad ili zakopati. Poslije či&scaron;ćenja obavezno oprati ruke sapunom i vodom.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Posteljinu, odjeću i tkanine isprati u vrućoj vodi s deterdžentom</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Izbjegavati kontakt s glodarima i mjestima njihovog obitavanja &mdash; rupe u zemlji, kamenjare, gomile sijena i slame, stare zgrade u ruralnim područjima,</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Tokom kampovanja, planinarenja i &scaron;umarskih radova spavati na podlozi koja nije direktno na tlu, koristiti vreću za spavanje u zatvorenom &scaron;atoru i ne ostavljati hranu dostupnom divljim životinjama. (ECDC, 2014)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Lica koja obavljaju poljoprivredne radove (obrađivanje, sakupljanje sijena itd.) i &scaron;umarski radnici, su u povećanom riziku i preporučuje im se kori&scaron;tenje za&scaron;titnih maski i rukavica tokom radova koji podrazumijevaju dodir sa prljav&scaron;tinom i pra&scaron;inom. (ECDC, 2014; WHO, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Ne piti vodu iz neprovjerinih izvora, potoka ili bunara koji mogu biti kontaminirani izlučevinama glodara.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Redovno i temeljno prati ruke sapunom i vodom &mdash; posebno nakon rada na otvorenom, manipulacije hranom ili kontakta s potencijalno kontaminiranim povr&scaron;inama. (CDC, 2024)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● U slučaju ugriza glodara odmah oprati ranu sapunom i vodom i posjetiti ljekara. (WHO, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>● Ako se jave simptomi &mdash; groznica, jak bol u mi&scaron;ićima, bol u leđima ili trbuhu &mdash; u roku od nekoliko sedmica nakon mogućeg izlaganja, hitno se obratiti ljekarskoj službi i napomenuti potencijalni kontakt s glodarima. (WHO, 2026)</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Hantavirusna infekcija nije bolest svakodnevnog života u urbanim sredinama &mdash; rizik je pretežno u ruralnim predjelima veći i sezonski (kasno proljeće i jesen), vezan uz boravak u prirodi, rad na terenu i nekori&scaron;tene objekte.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>Pravovremene i jednostavne mjere higijene i preventivnog pona&scaron;anja u većini slučajeva dovoljne su da se rizik svede na minimum.</p>
</div>
<div class="ng-star-inserted">
<p>&ldquo;Za &scaron;iru gradsku populaciju koja ne boravi u ruralnim područjima niti dolazi u kontakt s glodarima, rizik od hantavirusne infekcije je nizak. Najvi&scaron;e su izloženi poljoprivrednici, &scaron;umarski radnici, lovci, planinari, te osobe koje povremeno borave u vikend-kućama i planinarskim objektima. Pravovremenim informisanjem o simptomima i preventivnim mjerama moguće je efikasno smanjiti izloženost&rdquo;, poručili su iz Instituta.</p>
</div>
</section>
<div id="div-article-body-02" class="flex justify-center w-full my-8" data-google-query-id="CIvhhN3Yq5QDFTIlVQgd5m0AFA">
<div id="google_ads_iframe_/23328904774/article-body-02_0__container__"></div>
</div>
<section class="flex justify-start items-center gap-6 py-4 border-y border-black-100"></section>

U Crnoj Gori 44 slučaja hantavirusa u posljednjih deset godina

PREMA EVIDENCIJI IJZCG

<p>U Crnoj Gori danas će biti promjenljivo oblačno sa intervalima sunčanog vremena.</p>
<p>Kako je saop&scaron;teno iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, moguća je samo veoma rijetka kratkotrajna ki&scaron;a u kontinentalnim predjelima.</p>
<p>Vjetar će biti slab do umjeren, promjenljivog smjera.</p>
<p>Jutarnja temperatura jedan do 15, najvi&scaron;a dnevna 12 do 22 stepena.</p>

Danas promjenljivo sa sunčanim intervalima